| Маэстро. | |
|
|
«Уйғур авази» гезити, 10 ноябрь 2016 ж.
Адәттә, Әкбәровлар әвладини «Сәнъәткарлар сулалиси» дәп атайду. Әсқәрҗан Әкбәров Уйғур театриниң асасини салғучиларниң бири болса, Қазақстан Җумһурийитиниң хәлиқ артисти Зенәт Әкбәрова вә атақлиқ уссулчи Адаләт Әкбәроваларниң исмини көпчилик яхши билиду. Әйнә шу сәнъәткарлар сулалисиниң йәнә бир көрнәклик вәкили, даңлиқ музыкант, Қазақстан Җумһурийитиниң хизмәт көрсәткән әрбаби, профессор вә дирижер Әнвәр Әкбәровтур. Мошу күнләрдә атақлиқ маэстро өзиниң 70 яшлиқ тәвәллудини нишанлимақта. Жуқурида ейтқинимиздәк, Әсқәрҗан Әкбәров Уйғур театриниң асасчилириниң бири һәм даңлиқ сәнъәткар болған. Миллий саз әсваплирини жуқури маһарәт билән чалидиған һәм өзиму музыка иҗат қилатти. Униң мошу хислити оғли Әнвәрдә өз әксини тапти. — Мениң устазлардин тәлийим болди, — дәйду Әнвәр Әкбәров. – Дәсләпки устазим — дадам. Музыка мәктивигә кәлгинимдә, емтиһан еливатқанлар арисида Қазақстан «скрипкичилар мәктивиниң» асасини салғучиларниң бири Нина Патрушева бар екән. Әсвапни қолға еливедим, у «Бу балиниң қоллирини қараңлара, мән өз синипимға алимән» деди. Шундақ қилип, емтиһанму тапшурмидим. Әнвәр акиниң ейтишичә, мәктәптә оқуватқан пәйтлиридә скрипка челиш маһаритини ашуруштин ташқири, Алмутида өтидиған һәрқандақ классикилиқ музыка дуниясида йүз бериватқан чарә-тәдбирләргә паал қатнишип кәлгән екән. Буму униң үчүн чоң мәктәп болған. Мәктәпни тамамлиғандин кейин консерваториядә исми ривайәткә айланған устаз Вениамин Хессниң синипида оқуйду. Бу яш сәнъәткар үчүн чоң бәхит болғанлиғи ейтмисиму чүшинишлик. — Вениамин Хесс наһайити тәләпчан устаз еди, — дәйду сөһбәтара Әнвәр ака. – Қәтъий тәртип, һәтта бәзидә һәрбий тәртип тәләп қилатти. Әң муһими, устазимиз бизгә әхлақ қәдрийәтлирини сиңдүрди. У дайим «Сәнъәт йоли – қийин йол. Униңда пәқәт ирадилик, әхлақ җәһәттин күчлүк шәхсләр маңалайду», дәйдиған. Әнди Москва консерваториясиниң аспирантурисиға Әнвәр Әкбәров тарлиқ әсваплар квартети тәркивигә чүшиду. Конкурс наһайити күчлүк болған. Бу йәрдә у профессор Асатур Григоряндин тәлим алиду. Әнвәр ака Москвадиму, адити бойичә, классикилиқ музыка дуниясидики барлиқ муһим вақиәләргә иштрак қилиду. Москвада талантлиқ музыкант, улуқ скрипачлар Давид Ойстрах вә Леонид Коган һәм исми аләмгә мәшһур виоленчелист Мистислав Ростропович билән тонушиду. Исимлири дунияға тонулған шәхсләр билән мунасивәт Әквәр Әкбәровни техиму илһамландуриду. Москвадин қайтип кәлгәндин кейин Әнвәр Әкбәров 1973 – 1979-жиллар арилиғида Қазақ филармониясиниң тарлиқ әсваплар квартетиға рәһбәрлик қилиду. Шагиртлири, һазир А.Жубанов намидики дөләт квартетиниң әзалири: «Устазимиз бизни қолумиздин йетиләп елип кәлгән. Дәсләп бәзилиримизниң үстәлдә олтарғанда путлири полға йәтмәйдиған» дәп әсләйду.Әнвәр акиниң шагиртлириниң арисидин атақлиқ сәнъәткарлар йетилип чиқти. Мәсилән, Еркебулан Сапарбаев – дөләт академиялик симфониялик оркестриниң һәм «Камерата Казахстана» ансамблиниң концертмейстри. Әнди Асқар Дүйсенбаев болса, Астана шәһәрлик симфониялик оркестриниң һәм «Академия солистов» ансамблиниң концертмейстри болуп ишлимәктә. Әнди Әнвәр ака студентларниң камерилиқ оркестриға кәлгәндә, бу яшлар коллективи Ғәрбий Европида, йәни Германиядә гастрольда болуп қайтти. Нәқ Әнвәр акиниң паалийити түпәйли, Ғәрип тамашибини қазақстанлиқ иҗрачиларниң орунлишида классикилиқ музыкини аңлаш пурситигә егә болди. Тәкитләш лазимки, яш коллектив тәләпчан Ғәрип тамашибини алдида утуққа йәтти. Алқишларға сазавәр болди. Әнвәр Әкбәровниң йәнә бир хислити, шагиртлириға иҗадийәт үчүн шараит яритишқа тиришиду. У өзи җәмийәтлик фонд қуруп, һамийлар тепип, талантлиқ яшларға маддий ярдәм берип кәлмәктә. Әнвәр Әкбәров Шекспирниң, Блокниң, Пастернакниң, Ахматованиң шеирлирини ядқа билиду. Заманивий театр дуниясидики барлиқ йеңилиқлардин дайим хәвәрдар. Әнвәр Әкбәровниң дирижерлиқ маһаритиниң алаһидилиги шуниңдин ибарәтки, тиңшиғучиға һечқачан «қисим» көрсәтмәйду. Мутәхәссисләрниң ейтишичә, маэстро оркестрни дирижер тайиғиниң «учи» билән башқуридекән. Шагиртлири қәлбигә силиқ муамилидә, бәзидә өткүр чақчақлири билән әхлақ, алий музыка қәдрийәтлирини сиңдүрүшни билди. Шуңлашқа яшлар уни наһайити қәдирләйду һәм устазиниң қисқа вақит ичидә һәрқандақ яш коллективни «путиға турғузидиғиниға» ишиниду. Мәлумки, Әнвәр Әкбәров рәһбәрлигидә буниңдин бираз илгири ТЮРКСОЙ яшлар камерилиқ оркестри қурулған еди. Мана йеқинда мәзкүр оркестрниң «Голос Евразии» мавзусида хәлиқара гастроли аяқлашти. У Түркияниң Болу шәһиридә башланған. Гастрольниң бир алаһидилиги, Әнвәр ака әзәрбәйҗан дирижери Мустафа Мехмандров билән бирликтә тамамән йеңи программа түзүп чиқти. Программиға Грингниң, Чайковскийниң, Респигиниң әмгәклиридин ташқири түркий тиллиқ композиторлар Қара-Қараевниң, Бегалиевниң, Гумовниң, Эркенниң, Сағатовниң вә Ализадениң симфониялириму киргүзүлди. Мәзкүр оркестр ТЮРКСОЙниң баш кативи Дүйсен Қасеиновниң қоллап-қувәтлиши билән йеңи программа DVD дискисиға йезилди. ТЮРКСОЙ камерилиқ оркерстриниң Ғәрбий Европидики гастроли Оксфордта башланди. Әнди Лондонда өткән концертқа Қазақстан Җумһурийитиниң Бүйүк Британиядики пәвқуладдә вә вакаләтлик әлчиси Ержан Қазыханов қатнашти. Шотландиядиму бу оркестрниң икки концерти муваппәқийәтлик өтти. Шуниңдин кейин оркестр Италияниң Форли шәһиридә өткән хәлиқара конкурста өз һүнирини көрсәтти. Оркестрниң Италияниң, Римниң, Сан-Марино, Пезаро шәһәрлиридә өткән концертлири классикилиқ музыка ишқивазлириниң көңлидин чиқти. Әлвәттә, буларниң һәммиси Әнвәр Әкбәровниң паалийитиниң мевиси. Маэстрониң ейтишичә, келәчәктә планлар техи көп екән. Биз, әлвәттә, униңға иҗадий утуқ тиләймиз. Йолдаш МОЛОТОВ. |
