| “Мән дайим силәр билән биллә…” | |
|
|
«Уйғур авази» гезити, 18 февраль 2016 жил
Аримиздики әң яхшиларниң бири, әҗайип дилкәш вә кәмтар инсан, чоң-кичиккә бирдәк һөрмәтлик болған, пүткүл аңлиқ һаятини миллий сәнъитимизниң тәрәққиятиға беғишлиған устаз Азат Бурһановниң аримиздин мәңгүгә кәткинигә һәш-пәш дегичә бир жил толуватиду. Әлвәттә, шагирти сүпитидә Азат ака һәққидә хатирә йезиш бәк еғир, лекин устазимни әсләп өтүш арқилиқ униң роһини хуш қилиш инсаний борчум дәп чүшинип, қолумға қәләм алдим. Һели есимда, 1976-жили биз — Мәхсәтҗан Талипов, Тайирҗан Худайбәрдиев вә мән театрға ишқа орунлаштуқ. У чағларда Азат ака театрниң кәспий иттипақ тәшкилатиниң рәиси екән. У үчимизни чақирип: «Театр тәрәптин өй елиш үчүн әризә йезип қоюңлар, новитиңлар кәлгәндә, өйлүк болуп қалисиләр», дәп йол-йоруқ көрсәтти. Биз шу жили Ташкәнт дөләт мәдәнийәт институтиға оқушқа чүшүп кетип қалсақму, оқушни түгитип кәлгәндин кейин қайтидин театрға ишқа кирип, Азат акиниң яхшилиғидин 1985-жили өй елиш бәхтигә муйәссәр болдуқ. Азат ака һәрқандақ пәйттә, мәйли у гастрольлуқ сәпәрләрдә болсун, мәйли турмуштики еғир әһвалларда болсун, ярдимини айиматти. Мән Азат акиниң шагирти болуп униң билән 40 жил мабайнида биллә ишлигиним үчүн өзәмни бәхитлик һис қилимән. Чүнки мән устазимдин сәнъәтниң нурғунлиған қир-сирлиринила әмәс, бәлки һаятниң еғирчилиқлириға бәрдашлиқ беришни, чоң-кичикни һөрмәтләшни, ишқа болған җавапкәрликни үгәндим.У көп вақитларда: «Театр силәрниң, яшларниң» дәтти вә өзи яшларға көп ғәмхорлуқ қилатти. Шуңлашқа Азат ака бүгүн театримизда ишләватқан көплигән сәнъәткарларниң сәнъәт йолини таллавелип, бу мәшәқәтлик кәсипниң қир-сирлирини үгинишигә зор һәссә қошти. Уларниң қатарида Н.Варисов, М.Низахунов, Ш.Қурбанов, Ф.Зайиров, Н.Палтахунов, Э.Абдуллаев бар. Пешқәдәм сазәндә, һели мәрһум Карлин Палтаевниму «Арзу» ансамблидин театрға елип келип, өй билән тәминләштиму Азат ака ярдәм көрсәткән. Театримизниң мудири Р.Тохтахунов: «Мениң сәнъәттики басқан қәдимимдә Азат ака Бурһановниң орни алаһидә» десә, «Нава» ансамблиниң сазәндиси Пәрһат Палтаев: «Азат акам һазирқи Туздыбастав мәһәллисиниң Мәдәнийәт өйидә бизгә саз әсваплирини челишни үгәткәндә, мән 5-синипта оқаттим. Әгәр Азат акам болмиғинида, бәлки мәнму сазәндә болматтим», дәп әсләйду устазни. Азат ака һәқиқий мәнасида өз кәспиниң маһири еди. Шуңлашқа «Нава» ансамблиниң кәспий дәриҗигә көтирилип, утуқларға йетишидә Азат акиниң қошқан әмгиги бебаһа. Болупму, репертуардики нахшиларни нотиға елишта, сазәндиләрни нота билән челишқа үгитиштә Азат акини театримизниң устази десәк, хаталашмаймиз. Азат ака нахшиларни нотиға, худди хәт язғандәкла, илдам алатти. Әгәр саз әсвави йоқ пәйттә — кочида яки сәпәрләрдә нотиға елиш лазим болуп қалса, үшқетипла нотиға елип берәтти. ШУАРға гастрольға барғинимизда, нахшини мәшиқ қилип ейтиватқанда, Азат акиниң нотиға елип үлгәргинини көрүп, у яқтики қериндашлиримизму униң талантиға қайил болған еди. «Муқамлар сирини» тәйярлаш җәриянида Азат ака муқамларниң дастан, тәзә, сәлиқә, җола, сәнәм, дастан, мәрғул, мәшрәплирини нотиға елип, мәзкүр программиниң сәһнигә чиқишида интайин көп әмгәк қилған еди. Әпсус, Азат акиға «Муқамлар сирини» көрүш буйримай, программа устазимизниң хатирисигә беғишланди. Һә, Азат акидәк хәлқигә хизмәт қилип өткән адәмләрниң хатириси мәңгү. Мана бүгүнму Азат ака олтарған иш бөлмисидә, униң үстилидә олтирип хатирә йезиватимән. Тамдики Азат акиниң яш чағлирида һәрхил ансамбль әзалири билән чүшкән сүрәтлири, портретлар һәммиси орнида. Үстәл үстидики күлүмсирәп турған сүрәттин у маңа «Мән дайим силәр билән биллә…» дәп турғандәкла билиниду. Ниязҗан ТУРСУНОВ, Уйғур театри «Нава» ансамблиниң музыка рәһбири. |
