| Хәлиқ нахшилири унтулуп бариду | |
|
|
«Уйғур авази» гезити, 4 февраль 2016 жил
Көпәсирлик тарихи бар хәлқимизниң сәнъәттиму бүйүк чоққиларда пәрваз қилип, өтмүштә не-не ғәзәлханларниң өткәнлири мәлум. Мәсилән, дунияға мәшһур болған «Он икки муқамниң» сирлиқ алими қедимий уйғур сәнъитиниң йүксәк тәрәққиятидин дерәк бәрсә керәк. Һә, буниңдин орунлуқ рәвиштә пәхирлинишкә һәқлиқмиз.Һазирқи дәвирдиму сәнъитимиз тәрәққиятида һәрикәт бар. Бу йосунда миллий театримизниң әҗрини тилға алсақ әрзийду, әлвәттә. Әнди кейинки пәйтләрдә чоң-кичик сәһниләрдә көрүнүп жүргән һәрхил яштики иҗрачилар билән топларму көпчиликкә тонулди. Хәлиқ уларниң һәрқайсисиға өз баһасини бәрди. Бирақ нахшиниң мәтинини таллашта дит-талғамниң йоқлуғи, миллий хаслиқтин чәтнәп кетиши вә сәһнидә өзини тутуши ғәлити болған яш сәнъәткарлар өз тамашибинлирини тезла зериктүрүп қойди.
Әнди мақалимизниң асасий мавзусиға кәлсәк, кейинки пәйтләрдә хәлқимизниң кона нахшилири унтулуп бариду. Көпчилик нахшилирини бәк яқтуруп тиңшайдиған Нуралим Варисов билән һазир, немишкиду, сәһниләрдә көрүнмәй жүргән сөйүмлүк нахшичимиз Ярмуһәмәт Калашиев хәлиқ нахшилирини бабиға йәткүзүп ейтип, тамашибинниң тәшна қәлбидин чоңқур орун алған еди. Жутдишимиз Нуралим өз репертуариға һели садиқ болуп, муңлуқ вә нәпис авази билән һәммини мәһлия қилип жүриду. Ярмуһәмәт Калашиевни сәһниләрдә йәнә көримиз дегән үмүтимиз бар. Чүнки дуниядин өткән даңлиқ сәнъәткарлиримизниң вариси болған бу иккиси вә башқиму исми аталмиған көплигән талантлиқ нахшичилар шу дәвир билән бүгүнки сәнъәт шәйдалири арисидики «алтун көрүк» болуши керәк. Һазирқи сәнъәткарлар бир-биридин тәлим елип, оқуп-үгиништин қалдиму, у йеқи бизгә намәлум, һәр һалда бүгүнки әһвал сәһнидики чоң, оттура вә яш әвлатларара алақиниң йоқлуғини көрсәткәндәк қилиду. Болмиса, немишкә кейинки яшлиримиз хәлиқ ижадийитигә мураҗиәт қилмайду? Уларға уйғур сәнъитиниң һули болған кона хәлиқ нахшилирини, миллий саз әсваплириниң яңришида иҗра қилиши үчүн немә кашила болуватиду? Мошу һәқтә ойлинидиған пәйт кәлсә керәк.
Мәлумки, башқа хәлиқләр миллий кона нахша-сазлириниң қәдир-қиммитини ашуруш мәхситидә пат-пат конкурс-көрүкләрни уюштуруп туриду. Мәсилән, қазақ хәлқиниң «Шәмшінің әндері» байқишиниң мәхсити нәқ шу хәлиқ сөйүп тиңшайдиған кона нахшилирини яшлар арисида тәрғип қилишни көзләйду. Бизниң сәнъәттики пешивалиримиз мошу йөнилиштә бирәр ишни қолға алғинида, сөзсизки, хәлиқниң алқишиға еришәр еди. Бу иш тоғра йолға қоюлған әһвалда, кейинки новәт әдәбиятимизға, мәдәнийәт вә тарихимизғиму келәри чоқум. Махмут ИСРАПИЛОВ. Уйғур наһийәси. |
