Ана тилға муһәббәт бағлиғиниң, Қәлбиңниң паклиғини сақлиғиниң.

«Уйғур авази» гезити 5 февраль 2015 ж.

Иминҗан ТОХТИЯРОВ( https://parvaz.kz/index.php/iminjan-tokhtiyarov )

Шаир Иминҗан Исмайил оғли Тохтияров (Ғайип) кәң китапханлар аммисиға өзиниң һәрхил жилларда йоруқ көргән онға йеқин шеирий топламлири арқилиқ яхши тонуш.Төвәндә биз униң қәлимигә мәнсүп биртүркүм шеирлирини оқурмәнләр диққитигә һавалә қиливатимиз.

Роһлар  урғини

Сән мениң чинарим әзиз диярим,

Муқәддәс тумарим гөзәл диярим.

Ғулисун тағ-чоққа…Деңизлар чөкүп,

Ғулимас мунарим өзәң диярим.

Атилар улуқлап өткән диярим,

Майсиләр көз ачқан көкләм диярим.

Қушларниң наваси дайим яңриған,

Сән күлкәм, шатлиғим көркәм диярим.

Дәп сени өмүрдин өткәнләр азму,

Күрәштә қенини төккәнләр азму.

Һәр жили, һәр баһар кинәп қойнуңни,

Сеғинип келиду өдәк вә ғазму.

Өчмигән әждатлар көзи сән өзәң,

Һаятлиқ, қанатлиқ сөзи сән өзәң.

Үмүтни йоқатмай әзиз оғланлар,

Жүтмәс қип сеп кәткән изи сән өзәң.

Қәшқәрий, Хас Һаҗип сөйгән макансән,

Ғәзәлләр яритип көйгән макансән.

Азатлиқ, әркинлик теңиға тәшна,

Бешиңдин көп дәртләр өткән макансән.

Қәйәрдә болай мән йәймән ғемиңни,

Биз күткән ақ таңлар атса аһ, қени.

Намиңни аташтин қалсам мән әгәр,

Роһларниң урғини у чағда мени!..

Өчмисә…

Әҗәл йетип бир күни үнүм өчәр,

Бақилиқниң қәлбимгә түни чөкәр.

Өлмәс қилип яратқан шеиримдин,

Дүшмәнлирим өлгичә чөчүп өтәр.

Әл оғлиди, дәп өксүп қалидиған,

Изгү-мәхсәт йолида маңидиған.

Ишинимән келәчәк әвлатларға,

Әл ишқида гүлхандәк янидиған!

Шаирди, дәп өлүмгә қиймайдиған,

Мән башлиған ишларни қоллайдиған.

Ишинимән келәчәк әвлатларға,

Туприғимға гүл қоюп йоқлайдиған!

Яманларға һеч заман жуқмайдиған,

Ялақчилиқ хисләтләр яқмайдиған.

Ишинимән келәчәк әвлатларға,

Намим ядлап, қәлбидә сақлайдиған!

Нахшисини уйғурниң ейтидиған,

Әҗдат десә роһлинип кетидиған.

Ишинимән келәчәк әвлатларға,

Пәхир тутуп, қәдримгә йетидиған!

Из-орнидин көчсиму ғулап тағлар,

Үшшүк уруп, солсиму бостан-бағлар.

Мән яратқан иҗатта қалар әбәт,

Мән сир қатқан булақлар,сай-салалар…

Өрүлгәндәк туюқсиз бүйүк тағлар,

Қалған охшаш чөлдәрәп гүлзар-бағлар.

Көл-деңизға айлинип көз яшлири,

Пәрзәнтлирим арқамдин бозлап қалар!

Саат тохтап қалғандәк буримастин,

Мән сөйгән җан туралмас аһ, урмастин.

Учуп өткән қушлардин сорап мени,

Талай таңни атқузар ухлимастин.

Вулкан болуп бир қетим етилғанға,

От чачиритип чақмақтәк чеқилғанға.

Уйғур намин һәшләргә, көккә етип

Кепинини әҗәлниң йепинғанға!

Иҗат-кемәм деңизда чөкмигәнгә,

Налә қилип, йешимни төкмигәнгә.

Тәғдиримгә разимән өмүрдә һеч,

Рәқивимгә баш егип өтмигәнгә!

Гөрниң ағзи алдираш ечилғанға,

Ғорулири мөгәмниң қеқилғанға.

Һәқ алдида тик туруп бу җенимни,

Қурван қилип бир қетим жиқилғанға!

Өкүнмәймән йәр қучуп ятқинимға,

Арамимни панидин тапқинимға.

Тәғдиримгә разимән уйғур болуп,

Төрилип  вә көзүмни япқинимға!

Мәңгүлүккә хош ейтип баһар-қишим,

Болсун мәйли бешимда ястуқ-тешим.

Тилигим шу өчмәстин әл қәлбидә,

Қалса әбәт өлмәстин сеғинишим!..

Махтиниши әл-жутниң

(Устаз, шаир Мәшүр Җәлилов хатирисигә)

Әзәлдинла чоңлуғи зогулумниң,

Тазилиғи вижданим-ғурурумниң.

Дәймән бәлки өзәңгә тартқанмекин,

Яшиғиним койида Уйғурумниң.

Ғеми билән әл-жутниң жүргинимиз,

Аптивида қуяшниң көйгинимиз.

Саңа охшаш шаирдин жуққанмекин,

Алдамчи бу өмүрни сөйгинимиз.

Ғеми билән әл-жутниң жүргинимиз,

(Жүргинимиз көтирип жүкини биз).

Отлириңдин тутуруқ алғанмекин,

Йениватқан милләт дәп жүригимиз.

Даңлиқ Кәтмән җаһаниң еди сениң,

Сай-булиғи навариң еди сениң.

Әҗдатларни пир тутқан   улуқлиған,

Иҗадийәт тумариң еди сениң.

Бу тәвәдә сән салған изиң қалди,

Мәрипәттә яндурған шамиң қалди.

Махтиниши атилип әвлатларниң,

Әл қәлбидә шәрәплик намиң қалди.

Тәңритағдәк өрүлмәс теғимиз сән,

Солмайдиған гүлзарлиқ-беғимиз сән.

Келәчәктин үзмигән үмүтини,

Баһаримиз сән нурлуқ теңимиз сән.

Әзизанә жутуңға кәлдим бүгүн,

Кочиларда сән маңған жүрдүм бүгүн.

Бөшүктики бовақлар күлкисидә,

Шат әйлигән чеһриңни көрдүм бүгүн.

Мәшүр ака сән өмүр-тарихимиз,

Дастанлириң түгимәс байлиғимиз.

Өлмәс роһиң турғанда йөләп бизни,

Мүмкүн әмәс ғулиши байриғимиз!

Ахирзаман

Соғулуп сай, тағдики су-булақлар,

Җуда болди яйлақтин ат-улақлар.

Заман кәлди пәйли яман, бир заман,

Кәлгән охшаш йеқимсиз һид-пурақлар.

Чирайларда кәйпият йоқ қайғурған,

Адәм ағриқ, аләм ағриқ аһ, урған.

Заман кәлди иш пүтмигән ваң-чуңсиз,

Кәби адәм балисини җин урған.

Яралғандәк сазлиқтики пақидин,

Бир сөз ейтсаң алидиған яқидин.

Заман кәлди, турқи яман бир заман,

Өз балиси қайтмайдиған атидин!

Чиқиралмай айиғиңни латқидин,

Топа-чаңлар кәтмәйдиған яқидин.

Заман кәлди, қорқунучлуқ бир заман,

Арамиңни тиләп қалған бақидин!

Заман кәлди әхләт толған қучаққа,

Йә, мағдир йоқ от яққили очаққа.

Артуқ кәтсәм, кәчүр мени гезитхан,

Адәм охшап кәткәнму таш-қочаққа!

Әнсизчилик басқан заман, бу заман,

Яла-доқтин болса дәйсән баш аман.

Кепинини кийивелип мәхлуқниң,

Чүшиништин қалса адәм шу яман!

Әнсизчилик чәктин ашқан бу заман,

Яман ойдин болса дәйсән баш аман.

Атиларниң қанатлиқ ой-сөзини,

Әгәр әвлат унтуп қалса — шу яман!

Заман кәлди үшшүк урмай гүл тозған,

Ич-сириңни ейтқидәк дост азайған.

Дана тенәп төрт кочиниң ағзида,

Наданлириң қуруқ атақ қазанған!

Көл-деңизда үзгән охшаш палақсиз,

Башлимиған тойда сөзни чаваксиз.

Қизиқ болди әл башқуруп жүргини,

Йәр көрмигән бәзи надан-саватсиз.!

Товва! Әрләр есивелип һалқини,

Жүргән турқи әслитиду бахшини.

Заман кәлди көз ечипла әвлатлар,

Артуқ көргән һар-номустин ахчини!

Заман кәлди адәм хуни қалмиған,

Аброй десә бир-бирини йәйдиған.

Шөһрәтпәрәс, мәмәданлар көпәйди,

Башқилардин үстүн турсам дәйдиған!

Әң ямини қой дәп сатқан йеқиниң,

Һалал әмәс…һарам чиқти йегиниң.

Йоқап барған меһир-шәпқәт адәмдә,

Мошуму йә, ахирзаман дегиниң!..

Қилсам чин гәпни

Зимин товлап, өксүватса

Тағ-деңизлар көчүватса.

Көзлириңниң нури охшаш,

Чоғ-юлтузлар өчүватса…

Булут өксүп жиғлаватса,

Дилни тәшвиш чулғаватса.

Алла дегән бәндилириң,

Алла йолин булғаватса…

Зор аҗизни алдаватса,

Ғалҗир ишттәк талаватса.

Ялихорлар яхшиларға

Қәстән ора колаватса…

Йеқинлар үз өрүватса,

Чөчигиңни чөрүватса.

Рәқивиңгә болашқандәк,

Тамашәңни көрүватса…

Ялған сөйүп, көйүватса

Ялған көйүп, сөйүватса.

Бәзи яшлар пак сөйгүни,

Топа-чаңға көмүватса…

Ечилмай гүл солуватса,

Өйгә әхләт толуватса.

Байлиқни дәп, дунияхумар,

Ахчиға қул болуватса…

Уйғур сазға петиватса,

Лай-патқақни кечиватса.

Һә, башқилар азат әлниң,

Меғизини чеқиватса…

Қизиң ятқа чиқиватса,

Өз пуштидин кечиватса.

Бәччиғәрләр жундисини,

Баш-көзүңгә чечиватса…

Ахмақ төрдә сөзләватса,

Гүл-бағларни түзләватса.

Қолиға су қуюп ятниң,

Әрзән аброй көзләватса…

Әҗдат изи өчүватса,

Кемәң суға чөкүватса.

Арамиңға қоймай сениң,

Оғри жиллар өтүватса…

Һарсиз тилни хорлаватса,

Ят тилида сайраватса.

Милләтни дәп, җанни атқан,

Әзиз җанлар зарлаватса…

…Заманда бу қалаймиқан,

Қилсам әгәр гәпни чин.

Шаир қәлбин қахшаватқан,

Чүшиниду дәйсән ким?!

Үмүтиңни йоқатма

Мәхситиңни сән бекар,

Боғузлима пичақта.

Сән интилған чоққилар,

Болсун қанчә жирақта.

Чүшкүнлүккә берилип,

Ақ таңларға оқ атма.

Тулпариңниң сән һәргиз,

Чепишини тохтатма.

Арзу-арман адәмниң,

Вә милләтниң қанити.

Көмүлмигән топиға,

Мөрдәк басқан нам-ети.

Арзу-арман адәмниң,

Хошаллиғи-шатлиғи.

Әвлатларда көз ачқан,

Әҗдатларниң яшлиғи.

Яр қилғанлар мәхсәтни,

Болсун сепил қамалдин.

Чекинмәстин өткәнләр,

Тенимәстин чатқалдин.

Бүйүк мәхсәт, нур-мәхсәт,

Тохтимиған жүригиң.

Елип өткән ишәшлик,

Ғулимиған көрүгиң.

Бүйүк мәхсәт, гүл-мәхсәт,

Көзлириңниң чоғ-нури.

Нами улуқ милләтниң,

Номуси вә ғурури.

Қараңғуни йорутуп,

Янғинидәк от-шамму.

Шуңа достум мәхсәтсиз,

Яшимиғин бир дәмму.

Чүшкүнлүккә берилип,

Мәхсәтләргә оқ атма.

Келәчәккә сән һәргиз,

Үмүтиңни йоқатма!..

http://uyguravazi.kz/?p=16932