«Уйғур авази» гезити , 6 январь 2015 ж.

Йеңи жил — кона жилға бир нәзәр ташлайдиған пәйт. Шуниң билән биллә Йеңи жилни әстә қаларлиқ дәриҗидә қарши елишқа интилиш әнъәнисиму бар. Биз мураҗиәт қилған гехитханлиримизму әйнә шундақ ойлайдекән. Уни уларниң ейтип бәргәнлиридинму көрүшкә болиду.Һашимжан ҚУРБАНОВ, Қазақстанниң хизмәт көрсәткән әрбаби:

— Умумән, өткән жил мениң үчүн наһайити утуқлуқ болди. Җумһурийәт даирисидә уюштурулған чоң төрт көргәзмигә қатнаштим.  Венгриядә  өткән қурултайға иштрак қилип, өз әсәрлиримни намайиш қилдим. Андин уссул ойнидим,  қизип кетип, нағриму чалдим. Қисқиси, қазақстанлиқ бир топ уйғурлар венгерларға хәлқимизниң мәдәнийитини көрситип қайттуқ.

Йәнә бир утуғум, қазақстанлиқ рәссамлар һәққидә йезилған алтә китапта тәрҗимиһалим берилип, әмгәк паалийитим йорутулди.

Әнди бу жилниң ахирқи күнини қизимниң өйидә «узаттуқ». У йәрдә маңа алди билән Қиш бовайниң ролини ойнаш тапшурулди. Һәммә нәрсә шундақ қизиқ башланди. Икки нәврәм билән һәрхил оюнларни ойнидуқ. Раса образға кирип кәтсәм керәк, ахири чоң нәврәм мени тонуп қалди. Шуниңға қаримай, «арча мәйрими» қизиқ өтти. Кейин мәйрәмлик дәстиханға олтардуқ. Дәстихандики әң асасий таам —  манта болди. Бу қетим маңа Қиш бовайниң роли жүкләнгәчкә, мән қазан бешиға арилашмидим. Болмиса мундақ күнлири өйдикиләр мениң қолумдин тамақ йегәнни яхши көриду. Бу һүнәрни мән Ташкәнттә оқуватқанда үгәнгән. Студент пәйтимдә, йәни йеза егилиги ишлирида жүргәндә, аяқ астидин ашпәзниң дадиси ағрип қелип, маңа йүз балиға тамақ тәйярлашқа тоғра кәлгән еди.

Бу қетимқи Йеңи жилниң йәнә бир алаһидилиги, мени тонумайдиған адәмләр телефон қилип тәбриклиди. Буниңға наһайити рази болдум.

Махмут ДӘРАЕВ, артист:

— Бу соаллириңиздин кейин бирдинла көз алдимға туғулуп өскән жутум кәлди. Чоң Ақсуда Йеңи жил бөләкчә әтивалиқ бир мәйрәм. Мәсилән, биздә нәқ шу күни мундақ бир әнъәнә болидиған. Һазир барму-йоқму, билмәймән, Йеңи жил кечиси төрт-бәшимиз жугини тәтүр кийип, үзлиримизгә ниқап тақап, бириниң өйигә киримиз. У йәрдә пуғанимиз қанғичә оюн -тамашә қилимиз. Оюн давамида улар бизни тонумаслиғи керәк. Әгәр тонуп қалса, кийим-кечигимизни йешип, өзимизни көтирип кочиға ташлаветиду. Тонумиса меһман қилип йолға салиду. Шәһәрлик болғандин кейин ундақ нәрсиләргә зар болдуққу.

Бийилқи жилни, адәттикидәк, өйдә аиләм билән қарши алдим. Растимни ейтсам, дәстиханда қой гөшидин башқа һәммә нәрсә болди. Бу әттәй қилған нәрсә әмәс. Немишкиду, шундақ болуп қалди. Амма дәстихинимиз бай, әң әвзили, тамақлар мейизлик болди. Әву бир жиллири өзәм мәхсус йеңижиллиқ ләңмән тәйярлаттим. Бу, биринчидин, мениң сөйүмлүк таамим, иккинчидин, махтинип қояй, уни бәк охшитип тәйярлаймән.

Кона жил билән хошлишиветип, у жил бизгә немиләрни елип кәлди, униму ойлидим. Бизниң аилидә хошаллиқ дәмләр көп бопту. Оғлум шәһәрниң сиртидин йәр елип, өй салди. Бир нәврәмниң хәтмә тойини қилдуқ. Әң кериги, жил бойи саламәтлигимгә шикайәт қилмидим. Маңа буниңдин артуқ бәхит керәк әмәс. Йеңи жилға аз қалғанда, сәнъәттики ака-һәдилиримни телефон арқилиқ тәбриклидим. Һәммиси хошал болуп кәтти. Мениму шагиртлирим тәбрикливеди, өзәмму хуш болуп қалдим. Мана һаят мошундақ давамлишиватиду.

Абдурешит МӘХСҮТОВ, җумһурийәтлик Уйғур этномәдәнийәт мәркизи йенидики Жигитбашлири кеңишиниң рәиси:

— Өткән жили Уйғур театрида пүткүл жигитбашлириниң бешини қошуп, өзәм башқуруватқан кеңәшниң бәшжиллиғини атап өттуқ. Бу мениң үчүн чоң утуқ. Жут башқуруп жүргән талай кәсипдашлирим билән һәмсөһбәттә болдум. Әнди шәхсий һаятимға келидиған болсақ, өткән жил аилимиз үчүн яман болмиди. Йеңи жилни, адәттикидәк, өйдә аилә әзалири вә өзимизниң шәхсий «Дилназ» кафесиниң коллективи билән қарши алдуқ. «Арча мәйрими» кафеда ишләватқанларниң кичик балилириға соға бериштин башлинип, униң ахири оюн-тамашиға улашти. Йеңи жилни қарши елип болғандин кейин мән дәстихан әтрапидикиләргә яшлиғимизда йеңи жилни қандақ қарши алғанлиғимни сөзләп, бираз күлдүрдүм.

Пәрһат МАДАЛИЕВ, полиция полковниги:

— Мениң Йеңи жилни ишта қарши еливатқинимға бийил оттуз жил болди. Буниңға өйдикиләрму үгинип қалди. Һазир маңа, бирнәччә жил болди, оғлум Таһир қошулди. Уму полиция хадими. Иккимиз кечиси саат бирләргә йеқин өйгә келип, бир-биримизни тәбрикләштуқ. Атап қойған соғилиримизни тәғдим қилдуқ. Әллик грамм шампандин кейин нәвриләрниң һүнирини тамашә қилдуқ.

Йәнә бир оғлумиз — Ислам, наһийәлик олимпиадиға қатнишип, география пәнидин биринчи орунни алди. Иккинчи қәдәһни шу оғлумизниң утуғи үчүн көтәрдуқ. Кейин талаға чиқип, салют аттуқ.

Өткән жил шәхсән өзәм үчүнму утуқлуқ болди дейишкә болиду. Мән рәһбәрлик қиливатқан Шәхсий мүлүккә вә оғрилиққа қарши күришиш бөлүми җинайәтни паш қилиш бойичә яхши көрсәткүчләрни қолға кәлтүрдуқ. Әмгигимиз жуқури баһалинип, хизмәт бабида пайдилинидиған йеңи машина елишқа муйәссәр болдуқ.  Бу һәрқетим Йеңи жилни ишта қарши алидиғинимниң пайдиси.

Аидәм ПӘХИРДИНОВА, тележурналист:

— Һелиму ядимда, мән алтинчи синипта оқуватқанда Алмутида туридиған һәдәм маңа «Красная шапочка» мултьфильмидики баш қәһриманниң  кийимини елип кәпту. Шу жилдин башлап, мән арча мәйримидә «Красная шапочкиниң» обризини яраттим. У кийим башта маңа йоған болуп, уни кичиклитишкә тоғра кәлди. Қизиқ йери, мән он биринчи синипни пүтирип кәткичә, шу рольни ойнидим. Жуқарқи синипларға көчкәндә һелиқи костюмни йоғатишқа тоғра кәлди.

Йезидики йеңи жилниң йәнә бир ядимда қалғини, достлар билән дадилиримизниң җугисини тәтүр кийип, қолумизға көсәй тутуп, өйму-өй кирәттуқ. Шундақ өй арилап, кәдимкидәкла кәмпүт жиғаттуқ. Униңдин кейин достлар билән дөңгә чиқип, чана тейилаттуқ.

Вақит өтүп, көп нәрсиләр унтулуватиду. Мән шуниңға өкүнимән. Қой жилини өйдә достлирим билән қарши алдим. Бийил мениң мүчилим. Шуңлашқа дәстиханда асасән қойниң гөши болди. «Қойниң гөшини бу жили дәстиханға қоюшқа болмайду» дегәнгә мән ишәнмәймән. Амма мүчәл йешида яхши көргән кийимини биригә бериветидиған иримға ишинимән. Һазирниң өзидә бираз кийимимни «соға» қилип үлгәрдим. Илаһим, бу жилму, өткән жиллар охшаш хатирҗәм өтсекән дәймән.

Мәхсәтҗан ҚАҺҺАРОВ, тиҗарәтчи:

— Өткән жилни аиләм билән Уйғур наһийәсидики «Тумар» дәм елиш орнида қарши алған едуқ. Бу яқта азду-тола тиҗаритимниң барлиғини йошурмаймән. Шуңлашқа һәм тиҗарәт һәм дәм елиш болди. Дәм елишқа тохтилидиған болсақ, у йәрдә бал маскарад уюштурдуқ. Дәм алғучилар йеңи жилға йерим саат қалғичә оюн-тамашә қилип, андин дәстиханға олтарди. Алмутидин талантлиқ сәнъәткар Сәһәрдин Йүсүпов башчилиғида бир топ артистлар келип, дәм алғучиларниң хизмитидә болди. Бийилму бу әнъәнә давамлишиватиду. Амма бу қетимқи йеңижиллиқ кәчкә мән қатнишалмай қалдим. Чүнки Йеңи жилни аиләм билән Алмутида қарши алдим. Буниңму өзигә чүшлуқ сәвәви бар. Алмутидики Сулейман Димерел намидики колледжда оқуватқан оғлум Арманҗан Америкиға оқушқа атлиниш алдида туриду. Шуниңға мунасивәтлик биз йеңи жилни Алмутида қарши елип, униңға ақ йол тилидуқ. Әнъәнивий арчимизни қоюп, уни безәшни 5-синипта оқуватқан қизимиз Шахсәнәмгә тапшурдуқ. Уму акиси охшаш әлачи оқуйду. Уни рәғбәтләндүрүш нийитидә: «Арчини чирайлиқ безәң, сизгә Қиш бовай соға елип келиду» дедим.  Қизим  һеч ойланмастинла : «У Қиш бовайниң исми Мәхсәтжан Қаһһаров» деди. У ишәнмисиму арчиниң йениға соға қоюшқа тоғра кәлди. Бийил дәстихинимизниң асасий таами қой гөшидин тәйярланған сирнә болди.

Дилмурат БАҺАРОВ, композитор:

— Хаталашмисам, «Дәрвишләр» топи қурулғандин кейин сәккиз жил уда Йеңи жилни сәһнидә қарши алдуқ. Бу, биртәрәптин, қизиқ. Йәнә бир тәрәптин, һерип кетисән. Өйни, өйниң тамиғини сеғинисән дегәндәк. Сәккиз жилниң ичидә қизиқ вақиәләрму көп болди. Бир жили Йеңи жил кечиси Астанада бир чоң концертқа қатнишип, шу күнила Алмута йәнә бир мәрасимға алдиридуқ. У вақитта топимизниң әзаси Әзиз акам рәмити һаят еди. Биз Адилҗан Җанбақиев иккимиз бир самолетқа, Әзиз Мәсимов билән Райим Һәмраев иккиси башқа самолетқа олтириваптимиз. Улар шу самолетта бизни бар, дәп ойлапту.  Бизму һәммимиз биргә учуватимиз, дәп ойлидуқ. Уқушсақ, бу уюштурғучиларниң «хаталиғи» екән. Кейин Алмутида тепишип, раса күлгинимиз ядимда.

Өткән жил биз үчүнму йемишлик болди, дәп ишәшлик ейталаймән. Таҗикстанда өткән хәлиқара фестивальға, шундақла көплигән телелайиһиләргә қатнаштуқ. Вақтимизниң қислиғиға қаримай, икки жилдин буян Йеңи жилни уруқ-туққан, қом-қериндашлар билән қарши еливатимиз. Йеңи жил кечиси мениң әтрапимда мән яхши көридиған адәмләр нурғун. Шуңлашқа мениң йеңижиллиқ кәйпиятим жуқури болди.

Гезитханларниң пикрини билгән Бәхтишат СОПИЕВ.

http://uyguravazi.kz/?p=16597